SUNUŞ
Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, çocuğun yaşama ve gelişme hakkının sağlanması, çocuğun öncelikli yararı, çocuğun katılımı (görüşünün alınması), çocuğa karşı ayrımcılığın önlenmesi yönünde temel kriterleri ortaya koyan ve çocukların esenliğine yönelik bir sözleşme olarak 20 Kasım 1989'da dünya liderleri tarafından imzalandı. 30 Eylül 1990'da toplanan Dünya Çocuk Zirvesi'nde kabul edilen Çocuk Zirvesi Dünya Bildirgesi ve Faaliyet Planı'ndan bu yana on yılı aşkın bir süre geçti. Son on yılın çocuk merkezli sayısal verileri ve göstergeleri dünyada yaşanan çocuk gerçeğini anlamamızı kolaylaştırabilir mi? Bütün dünya çocuklarının esenliği ve dünyada mutlu bir çocukluğa yönelik çerçeveyi dünyanın çocuk yüzlü haritasından okumaya çalıştık. Bu çabayı önemsedik ve özet SAYISAL ÇOCUK UYARI RAPORU'nu hazırlamayı gündemimize aldık.
Dünya Çocuk Zirvesi'nde öngörülen hedeflere ulaşılamadığının daha somut duruma gelmesini kolaylaştıracak bu rapordaki sayısal çocuk bilgilerinin, bütün insanlığın çocuk ödevine yönelmesini sağlayacak kadar trajik ve şaşırtıcı olduğunu farkettirmenin de bir çocuk ödevi olduğunu düşünüyoruz. Doğrusu bu da bize bağlı. Çünkü toplumsal aklı çocuk merkezli harekete geçirme kararlılığı ve önderliği olmadan çocuklar için ortak iyiye ulaşamayız. Bugün dünyanın yaşadığı kararsızlığın en temel nedeni de budur.
Dünyada ödevlerini eşit olarak yerine getirmiş olan herkes için mümkün olabilecek bir eşitlik ve adalet yenibinyıl'da gerçekleşmedikçe dünyanın çocuk acılarının azalmayacağını bugün daha iyi anlayabiliyoruz. Ancak, 'sosyal kalkınma'nın çocuk istismarının azalmasını sağlayacak tek etken olarak gösterilmesi ve bütün çocuk politikalarının insani gelişme endeksine dayandırılmasının da yanıltıcı olabildiğini önceki yüzyılın son çeyreğinde daha iyi kavradık. Bugün artık çok iyi bildiğimiz bir çocuk gerçeği de şudur : Sosyal kalkınmasını başarmış zengin ülkelerin tamamında çocuk istismarı çok yönlü boyutlar kazanmış olsa da iyimser olmayı engelleyecek birçok neden sıralayabiliriz. Dünyanın çocuk karnesi kırık, kötü notlarla dolu olabilir. Bizi kuşatan çocuk gerçeği ise çocuk'ta buluştuğumuzda umutlu olmamıza yetecektir.
Umut var. Ve hep olacak.
Çocuk'ta ve çocuk gerçeğinde buluşmak umudu ile.
Mustafa Ruhi ŞİRİN
Çocuk Vakfı Başkanı
İÇİNDEKİLER
SUNUŞ
YENİBİNYIL'IN DÜNYA ÇOCUKLARI
Dünya Çocuk Nüfusu
Dünya Çocuklarının Risk Durumu
Genel Eğilimler ve Sayısal Veriler
Eğitimde Ayrımcılık
Önce Sağlık
Savaş Riski Altındaki Çocuklar
Mülteci Çocuklar - Göç Çocukları
YENİBİNYILDA TÜRKİYE'NİN ÇOCUKLARI
Türkiye Çocuk Nüfusunun Eğilimleri
Ekonomik ve Sosyal Göstergeler
Çocuk Sağlığı
Eğitim Ağır Hasta
Özürlü Çocuklar
Çalışan, Sömürülen ve Tüketilen Çocuklar
Sanık Sandalyesinde Çocuklar
KAYNAKLAR